روش صحیح دفع پسماندهای شیمیایی در آزمایشگاه

دفع ایمن پسماندهای شیمیایی یکی از الزامات کلیدی در آزمایشگاه‌ها است. مواد شیمیایی اگر به‌درستی دسته‌بندی، ذخیره و دفع نشوند، ممکن است به آتش‌سوزی، انفجار، انتشار گازهای سمی یا آلوده کردن محیط زیست منجر شوند. برای حصول اطمینان از رعایت ایمنی، لازم است دستورالعمل‌های بین‌المللی مانند رده بندی United States Environmental Protection Agency (EPA) و مستندات دانشگاه‌ها را رعایت کنیم. Environmental Protection Agency/ehs.ucla.edu

مراحل اصلی مدیریت پسماند شیمیایی

۱. تعیین وضعیت پسماند

قبل از هر کاری، باید مشخص شود که آیا ماده تبدیل به پسماند شده است یا خیر — به این معنی که دیگر برای استفاده در آزمایشگاه در نظر گرفته نمی‌شود. Vanderbilt University Medical Center
همچنین باید بررسی شود که آیا پسماند «خطرناک» محسوب می‌شود (مثلاً قابلیت اشتعال، خورندگی، واکنش‌پذیری، سمیت) یا خیر. Vanderbilt University Medical Center

۲. تفکیک و دسته‌بندی پسماند

• پسماندها باید بر اساس گروه‌های خطر مانند آتش‌گیر، خورنده، اکسیدکننده، سمی و … جدا شوند. cwu.edu

• از ترکیب مواد ناسازگار باید به‌شدت پرهیز شود (مثلاً اسیدها با بازها، اکسیدکننده‌ها با ارگانیک‌ها). cwu.edu

• پسماندها باید در «منطقه انباشت ماهواره‌ای» (Satellite Accumulation Area – SAA) نزدیک محل تولید نگهداری شوند. research.columbia.edu

۳. ظروف، برچسب‌گذاری و نگهداری

• ظرف پسماند باید با ماده ناسازگار واکنش ندهد، بدون نشتی باشد، در وضعیت سالم نگهداری شود و دارای درب محکم باشد. cwu.edu

• برچسب‌گذاری دقیق ضروری است: نام کامل ماده، نوع خطر، تاریخ تولید پسماند، محل تولید، نام مسئول. Case Western Reserve University

• پسماندها نباید بیش از ظرفیت ظرف پر شوند (مثلاً تا ۹۰٪). GAIACA

• ظروف باید بسته باشند مگر هنگام اضافه کردن یا خارج کردن پسماند. research.columbia.edu

۴. دفع و تحویل به واحدهای مجاز

• بسیاری از پسماندهای شیمیایی مجاز به ریختن در فاضلاب یا زباله عادی نیستند؛ باید از طریق واحدهای مجاز جمع شوند. Case Western Reserve University+1

• دانشگاه‌ها یا مؤسسات پژوهشی معمولاً با واحد ایمنی محیط زیست (EHS) یا مشابه آن همکاری دارند تا پسماندها را تحویل دهند. ehs.ucla.edu

• مدت نگهداری پسماند در آزمایشگاه باید محدود باشد؛ برای مثال بعضی مقررات حداکثر ۹ ماه را تعیین کرده‌اند. ehs.stanford.edu

۵. کاهش تولید پسماند و پایدارسازی

• استفاده از روش‌های میکرو‌مقیاس، بازبینی و برنامه‌ریزی خرید مواد، بازیافت و جایگزینی با مواد کم‌خطرتر از جمله راهکارهایی است که هم هزینه را کاهش می‌دهد و هم بار زیست‌محیطی. Daniels Health