نحوه واکنش در برابر نشت یا تماس تصادفی مواد شیمیایی
وقوع نشت یا تماس ناگهانی با مواد شیمیایی یکی از خطرات رایج در محیط‌های آزمایشگاهی است. آگاهی از نحوه‌ی واکنش صحیح می‌تواند از بروز آسیب‌های جدی به افراد و محیط جلوگیری کند. در چنین شرایطی، آرامش، سرعت عمل و پیروی از دستورالعمل‌های ایمنی اهمیت بسیار زیادی دارد.
۱. در صورت نشت مواد شیمیایی
الف) نشت‌های جزئی (قابل کنترل)
-
فوراً دیگران را مطلع کنید و محل را ایمن کنید.
-
از تماس مستقیم با ماده خودداری کنید و تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مناسب مانند دستکش، عینک و روپوش بپوشید.
-
برای مواد مایع، از جاذب‌های مناسب (مثل خاک مخصوص جذب مواد شیمیایی یا پودر جذب‌کننده) استفاده کنید.
-
مواد جمع‌آوری‌شده را در ظروف مناسب پسماند شیمیایی قرار دهید و برچسب‌گذاری کنید.
-
محل را با آب و مواد شوینده ملایم بشویید و تهویه را افزایش دهید.
ب) نشت‌های گسترده (غیرقابل کنترل یا خطرناک)
-
فوراً محل را ترک کنید و دیگران را از خطر آگاه سازید.
-
درها را ببندید تا از گسترش بخار یا آلودگی جلوگیری شود.
-
با واحد ایمنی یا آتش‌نشانی داخلی تماس بگیرید (در محیط دانشگاهی: واحد EHS).
-
از ورود مجدد به محل تا زمان اعلام ایمنی خودداری کنید.
۲. در صورت تماس تصادفی با پوست یا چشم
-
تماس با پوست:
- بلافاصله محل تماس را با آب فراوان (حداقل ۱۵ دقیقه) بشویید.
- لباس‌های آلوده را فوراً دربیاورید.
- اگر سوزش یا التهاب باقی ماند، به پزشک یا مرکز بهداشت مراجعه کنید.
-
تماس با چشم:
-
پلک‌ها را باز نگه دارید و حداقل ۱۵ دقیقه چشم را با آب یا محلول شست‌وشوی مخصوص بشویید.
-
لنز تماسی را فوراً خارج کنید.
-
فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
-
۳. در صورت استنشاق بخارات یا گازهای سمی
- فرد آسیب‌دیده را فوراً به هوای تازه منتقل کنید.
- اگر تنفس دشوار بود، اکسیژن یا کمک‌های اولیه تنفسی را طبق دستور متخصص ارائه دهید.
- در صورت بی‌هوشی یا علائم مسمومیت، با اورژانس تماس بگیرید.
۴. در صورت بلعیدن مواد شیمیایی
- به هیچ وجه فرد را وادار به استفراغ نکنید، مگر طبق دستور مرکز کنترل مسمومیت.
- فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید و اطلاعات ماده را از برچسب یا برگه ایمنی (MSDS) اعلام کنید.
۵. اقدامات پس از حادثه
- محل حادثه باید تا زمان اطمینان از پاک‌سازی کامل، قرنطینه شود.
- گزارش حادثه باید بلافاصله ثبت و به مسئول ایمنی ارسال شود.
- بازبینی در روش‌های کاری و آموزش کارکنان انجام شود تا از تکرار حادثه جلوگیری گردد.
منابع معتبر
